Lực lượng Thanh niên xung phong thành phố Hồ Chí Minh được thành lập ngày 06/9/1976. Đây là một tổ chức chính trị - xã hội to lớn, hùng hậu tham gia hầu hết các chương trình kinh tế - xã hội do thành phố giao.
Tổ chức hiện có 18 đơn vị trực thuộc, với số lượng cán bộ, nhân viên là 5.750 người, có 716 người có trình độ trên đại học, hơn 1.000 người có bằng cử nhân, 570 người có trình độ trung cấp. Đảng bộ có 423 đảng viên, Công đoàn có 3.821 đoàn viên, Đoàn thanh niên có 1.374 đoàn viên.
Lực lượng Thanh niên xung phong hơn 30 năm qua đã tỏ rõ khả năng, vai trò của mình trong việc giải quyết tháo gỡ những khó khăn cho thành phố đúng như lời Bác Hồ dạy:
Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí cũng làm nên
Ngay từ những ngày đầu giải phóng, lực lượng này đã phát huy vai trò xung kích của mình, đi đầu trong việc giúp đồng bào định canh định cư ở những vùng đất mới; tham gia xây dựng thành phố sau giải phóng; trực tiếp góp phần tuyên truyền, giáo dục xây dựng con người mới trong thanh niên, học sinh, nhất là các thanh niên chậm tiến bởi các tệ nạn xã hội. Trong lĩnh vực giáo dục thanh niên chậm tiến, học có tiếng nói đồng điệu với thanh niên, trực tiếp làm tấm gướng sáng cho thanh niên noi theo. Thực ra đây là việc làm hết sức khó khăn, phức tạp vì “gần mực thì đen”, nhưng họ đã biết tránh xa cạm bẫy để lôi kéo được nhiều thanh niên trở lại với lao động, với cuộc sống. Họ là những người dũng cảm, kiên trì, biết hy sinh vì người khác.
Lực lượng Thanh niên xung phong thành phố đã xác định nhiệm vụ giáo dục và đào tạo một bộ phận thanh niên yếu kém của thành phố thành con người mới là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu. Học đã tích cực đóng góp vào quá trình gải quyết các vấn đề xã hội của thành phố như tiếp nhận quản lý, giáo dục thanh thiếu niên chậm tiến. Điểm qua giai đoạn từ 1996 đến 2005 đã tiếp nhận, giáo dục, chữa trị và dạy nghề cho hơn 5.000 đối tượng cai nghiện ma túy, tập hợp hơn 1.000 trẻ em đường phố vào các nhà mở; vận động được 11 tỉ đồng để xây các trường học, giúp đỡ tạo điều kiện cho hơn 3.000 người có việc làm, định cư được 220 hộ dân vùng kinh tế mới.
Lực lượng Thanh niên xung phong còn hăng hái đi đầu thực hiện chương trình “Mục tiêu 3 giảm” của thành phố và triển khai thực hiện đề án “Tổ chức quản lý dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện. Bằng sự năng động, sáng tạo, Lực lượng Thanh niên xung phong thành phố không ngừng tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu và xây dựng các mô hình. Mạng lưới tình nguyện viên giáo dục, chương trình giáo dục giá trị sống… đã đem lại hiệu quả thiết thực cho người sau cai nghiện.
Đến nay, Lực lượng Thanh niên xung phong đã tiếp nhận giáo dục 26.000 lượt người nghiện ma túy, thường xuyên giáo dục hơn 15.000 học viên sau cai nghiện, đã tổ chức chỗ ăn ở, học tập cho 14.000 người để chữa bệnh, lao động và dạy nghề.
Lực lượng Thanh niên xung phong còn tham gia phát triển sản xuất, kinh doanh dịch vụ với nhiều loại hình kinh doanh phù hợp với cơ chế thị trường. Giá trị sản lượng hàng năm đạt trên 3.000 tỷ đồng chủ yếu trên các lĩnh vực như xây lắp, dịch vụ công ích, du lịch, kinh doanh địa ốc…
Về công tác xây dựng Đảng luôn được thanh niên xung phong quan tâm. Hàng năm có trên 97% đảng viên đạt đảng viên đủ tư cách. Hai đoàn thể Công đoàn và Đoàn Thanh niên hoạt động sôi nổi, thu hút nhiều đoàn viên tham gia. Phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đơn vị vững mạnh, nêu gương điển hình tiên tiến trở thành phong trào thi đua sôi nổi, rộng khắp trên tất cả các lĩnh vực hoạt động của đơn vị. Qua phong trào nhiều sáng kiến được phát minh, nhiều công trình mới được xây dựng, đời sống được nâng lên, dân chủ cơ sở được phát huy, nhiều tập thể và cá nhân được các cấp khen thưởng.
Với những thành tích đạt được trong hơn 30 năm qua, tháng 3/2007, Lực lượng Thanh niên xung phong thành phố lần thứ hai vinh dự được đón nhận phần thưởng cao quý mà Đảng và Nhà nước trao tặng - Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới.
Khoa Nguyên